Showing posts with label . Show all posts
Showing posts with label . Show all posts

2/29/2016

air fear/tè/feadhainn ...

Chan urrainnear sa Ghàidhlig an gnìomhair BI a chleachdadh le cuspair dìreach ach le àireamhan 7c (m.e. tha e fichead bliadhna a dh’aois). A bharrachd air sin, feumar roimhear a chleachdadh gus an dàimh eadar cùisear agus cuspair a chur an cèill: tha i na dotair (le an). Air neo, feumar structar leis a’ ghnìomhair IS a chleachdadh: is e dotair a th’ innte (nas sine: is dotair i).

Gus ‘aonan à buidhinn’ a chur an cèill, cleachdar structaran le BI agus an roimhear air:

(1)
Cuiridh an structar BI + cuideigin air fear/tè de rudeigin an cèill gur e fear/tè à àireimh nas motha a th’ ann: bha an t-Ollamh Watson air fear de phrìomh eòlaichean na Gàidhlig.

Thèid an structar a chleachdadh gu tric le brìgh anardaich a’ bhuadhair choimeasaich (aonan à mòran): bha i air tè de na boireannaich a bu bhrèagha.

(2)
Gabhaidh air fear/tè fhèin cleachdadh le ceum co-ionannach a’ bhuadhair: tha e air a bhith air fear-gnothaich cho soirbheachail ’s a th’ ann.

(3)
A thuilleadh air seo, tha structar ann far an tèid air a leantainn le ainmear iolra (le brìgh iolra) agus buadhair coimeasach na dhèidh: tha muinntir an eilein sa air an fheadhainn as còire san dùthaich, .i. tha iad air cuid den fheadhainn as còire san dùthaich.

Geàrr-Ghràmar na Gàidhlig, dd. 319–20, §346 (viii)(b)

12/06/2010

aonar ~ a h-aon, aon, aonan

'S ann à aon + fhear 'aon duine' a tha aonar bho thùs, ach tha e cuingealaichte an-diugh ris an abairt an + buadhair seilbheach + aonar: nam aonar 'leam fhèin', nad aonar 'leat fhèin' 7c. Gu bhith a' bruidhinn air aon nì no air aon duine, cleachdar a h-aon (chan eil a h-aon agamsa ach tha a dhà agadsa) no aon no aonan, a rèir dualchainnt; mar sin, is ionann chan eil a h-aon agam agus chan eil aonan agam. Air neo cleachdar fear no , a rèir gnè an rud air a bheileas a' bruidhinn: (glainne uisge-bheatha) tè bheag.